W wigilię Święta Niepodległości 10 XI 2016 r. w Centrum Operacji Lądowych-Dowództwie Komponentu Lądowego w Krakowie odbyła się piękna uroczystość odsłonięcia napisu na pomniku gen. broni Władysława Andersa, patrona tej ważnej struktury wojskowej. Na zaproszenie d-cy Centrum gen. dyw. dr. Cezarego Podlasińskiego uczestniczyli w nim ze strony Liceum Sobieskiego dyr. Marek Stępski i dr Tomasz Podgórski wraz z pocztem sztandarowym.

Honory gospodarza pod nieobecność niedysponowanego gen. Podlasińskiego pełnił jego z-ca gen. bryg. Sławomir Kowalski, który niezwykle serdecznie powitał delegację naszej Szkoły, określając foro publico dyr. Stępskiego mianem „najwybitniejszego pedagoga wszechczasów”. Ze strony generalicji brali udział jeszcze m.in. inni przyjaciele Szkoły, gen. broni Edward Gruszka oraz gen. bryg. w stanie spoczynku Bogdan Tworkowski, niegdyś uczestniczący w uroczystości odsłonięcia tablicy pamiątkowej braci Edwarda i Rogera Raczyńskich przez JE prezydenta Ryszarda Kaczorowskiego w Liceum Sobieskiego. Udział wzięli też przedstawiciele Bractwa Kurkowego i harcerze, a na szczególną uwagę zasługuje obecność jednego z ostatnich żyjących w Krakowie weteranów spod Monte Cassino, prof. Wojciecha Narębskiego (rocznik 1925), znakomitego geofizyka, petrologa i geochemika, który we wspaniałej polszczyźnie przypomniał krótko swój niezwykły życiorys od momentu aresztowania przez sowiecki NKWD poprzez ewakuacje z „nieludzkiej ziemi” w 1942 r. (ważył wtedy 42 kg) aż po kampanię włoską, gdzie służył w zaopatrzeniu artylerii. Prof. Narębski podkreślił ogromne zainteresowanie gen. Andersa sprawami kształcenia żołnierzy oraz edukacji i kultury w II Korpusie Polskim i jego najżyczliwszy, ojcowski stosunek do nich, niezależnie od stopnia.

W trakcie uroczystości odznaczeniami MON udekorowano zasłużonych żołnierzy krakowskiej jednostki i odczytano akty awansowe. Uroczystość zakończyła efektowna defilada kompanii reprezentacyjnej w strojach podhalańskich, po czym w sali konferencyjnej Centrum Operacji Lądowych orkiestra Czerwonych Beretów dała wspaniały koncert melodii wojskowych. Całość była znakomitym preludium do obchodów Święta Niepodległości 11 XI.

Na przełomie października i listopada 1918 r. wobec rozpadu monarchii austro-węgierskiej i zapowiedzi bliskiej klęski Niemiec Polacy coraz wyraźniej odczuwali, że odbudowa niepodległego państwa polskiego jest bliska.

28 października 1918 r. w Krakowie posłowie polscy do parlamentu austriackiego powołali Polską Komisję Likwidacyjną, która dwa dni później przejęła władzę w Galicji. Na jej czele stanął Wincenty Witos, przywódca PSL „Piast”.

31 października rozpoczęto przejmowanie władzy w okupowanej przez Austro-Węgry części Królestwa. W nocy z 6 na 7 listopada w zajętym kilka dni wcześniej Lublinie powołano Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, którego premierem został Ignacy Daszyński, przywódca galicyjskich socjalistów.

Sytuację polityczną w Warszawie zmieniło w sposób zasadniczy przybycie 10 listopada 1918 r. specjalnym pociągiem z Berlina uwolnionego z twierdzy magdeburskiej Józefa Piłsudskiego. Na Dworcu Głównym powitał go m.in. reprezentujący Radę Regencyjną książę Zdzisław Lubomirski.

Tuż po przybyciu do Warszawy Piłsudski odbył rozmowy z członkami Rady Regencyjnej. W ich wyniku zrezygnował z planowanego wyjazdu do Lublina, gdzie od trzech dni na wyzwolonych terenach działał Tymczasowy Rząd Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele. Rząd ten zresztą na wiadomość o jego powrocie z Magdeburga oddał mu się do dyspozycji.

Na decyzję Piłsudskiego o pozostaniu w stolicy bez wątpienia miał wpływ fakt, iż w dniu jego przybycia do Warszawy niemiecka okupacja była już w stanie rozkładu i perspektywa utworzenia Rządu Narodowego w stolicy wydawała się bardzo bliska.

Przyjazd Piłsudskiego do Warszawy wywołał powszechny entuzjazm jej mieszkańców i tylko o jeden dzień wyprzedził wiadomość o tym, że w okolicach Compiegne delegacja rządu niemieckiego podpisała zawieszenie broni, które kończyło działania bojowe I wojny światowej.

Ostatecznie 18 listopada pierwszy oficjalny rząd niepodległej Polski utworzył socjalista Jędrzej Moraczewski

Listopad 1918 r. był dopiero początkiem budowy niepodległej Polski i początkiem walki o jej granice. 29 listopada 1918 r. Piłsudski zwracając się w Belwederze do grona najbliższych współpracowników tak mówił o odzyskanej niepodległości: „Jest to największa, najdonioślejsza przemiana, jaka w życiu narodu może nastąpić. Przemiana, w której konsekwencji powinno się zapomnieć o przeszłości; powinno się przekreślić wielkim krzyżem stare porachunki (…) A czas przed nami jest krótki i tylko wspólnym wysiłkiem możemy zadecydować, na jakiej przestrzeni, w jakich granicach naszą wolność obwarujemy i jak silnie staniemy na nogach, zanim dojdą z powrotem do siły i pełnego głosu sąsiedzi ze wschodu i z zachodu.

Ostatecznie Sejm RP w 1937 r. uznał, że Święto Niepodległości obchodzone będzie 11 listopada „jako rocznica odzyskania przez naród polski niepodległego bytu państwowego i jako dzień po wsze czasy związany z wielkim imieniem Józefa Piłsudskiego, zwycięskiego wodza narodu w walkach o wolność ojczyzny”.

W roku 1945 władze komunistyczne świętem państwowym uczyniły dzień 22 lipca. Święto Niepodległości 11 listopada przywrócono ustawą Sejmu wybranego w czerwcu 1989 r. Więcej tutaj. Fotografia: CAW